Zonnepanelen op daken draaien rond het middaguur vaak meer stroom de meterkast uit dan het huishouden eronder in dat uur kan gebruiken. Jarenlang maakte dat weinig uit, omdat de salderingsregeling het overschot gewoon tegen het verbruik wegstreepte. Per 1 januari 2027 verdwijnt die regeling, en de dakmarkt reageert nu al. Dat botst met een kabinet dat in 2040 ongeveer drie keer zoveel zonnestroom wil als er nu ligt.
Het doel van het kabinet tegenover het tempo van de markt
Het Nationaal Plan Energiesysteem kreeg op 16 september een grote update. Voor zonne-energie staat daarin een bandbreedte van 75 tot 95 gigawattpiek in 2040. De teller staat nu op ruim 30 gigawattpiek: het CBS telde eind 2025 zo’n 29,4 gigawattpiek, verdeeld over meer dan 3,3 miljoen installaties.
Branchevereniging Holland Solar legt daar een rekensom naast, die Solar Magazine deze week publiceerde. Om de doelen te halen moet er jaarlijks 4,2 gigawattpiek bij. Voor de komende drie jaar verwacht de branche ongeveer 1,3 gigawattpiek per jaar. Houdt dat tempo aan, dan eindigt Nederland rond 2040 op zo’n 50 gigawattpiek, ver onder de onderkant van de bandbreedte.
Het lijkt op een routine die om zes uur ’s avonds een woonkamer van 21 graden moet opleveren, terwijl er een ketel aan hangt die op een derde van zijn vermogen draait. De instelling klopt, maar de uitvoering haalt de temperatuur nooit.
Zonnepanelen blijven in dat plan hard nodig. Het kabinet stelde de stroomvraag voor 2040 weliswaar bij, van 320 tot 325 terawattuur naar zo’n 260, vooral doordat groene waterstof veel trager van de grond komt. Maar ook die 260 terawattuur is nog altijd zo’n 2,5 keer het huidige verbruik. Hoe batterijen in het nieuwe energieplan passen, lazen we hier al eerder.
Waarom zonnepanelen op daken vastlopen
Daken zijn de voorkeurslocatie: de stroom wordt opgewekt vlak bij de plek waar hij wordt verbruikt, waardoor het net minder hoeft te dragen, en er gaat geen landbouwgrond of natuur voor op. Sinds 2023 staat dat in afspraken tussen Rijk, provincies en gemeenten: eerst daken en gevels, dan parkeerterreinen en bermen, pas daarna open land. Nold Jaeger van Holland Solar stelt dat die afspraken onvoldoende zijn vertaald naar beleid, en dat maatregelen die daken juist moesten aanjagen zijn afgezwakt, onvolledig uitgevoerd of geschrapt.
De salderingsstop haalt de snelheid uit de woningmarkt
De netbeheerders registreerden in de eerste helft van 2026 56.279 nieuwe zonnepaneelinstallaties, tegenover ruim 92.000 in dezelfde periode vorig jaar. Dat is een daling van 39 procent. Over januari tot en met augustus staat de teller op 74.153 installaties tegen 102.725 een jaar eerder, zoals we ook zagen bij de zomercijfers van 2026. Het CBS telde voor heel 2025 al 1.447 megawattpiek aan nieuw vermogen, ruim de helft minder dan in 2024.
Na 1 januari krijg je een vergoeding voor alle teruggeleverde kilowattuur, maar die ligt lager dan wat je betaalt voor stroom die je afneemt. Leveranciers moeten tot 2030 minimaal de helft van hun kale leveringstarief vergoeden, en terugleverkosten blijven bestaan. Stroom die je zelf opwekt en direct gebruikt blijft vrij van energiebelasting. Een kilowattuur die je zelf opmaakt is straks dus meer waard dan eentje die je terugstuurt.
Daar speelt de markt op in. Er kwamen in de eerste helft van 2026 30.856 thuisbatterijen bij, meer dan een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar, en in september stond de teller op 8.535 nieuwe thuisbatterijen in één maand. Wie nu investeert, kiest steeds vaker voor opslag in plaats van extra panelen.
Verplichtingen die in de uitvoering verwateren
De Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD IV) schrijft zonnepanelen voor op nieuwe overheids- en bedrijfsgebouwen vanaf 2027 en op nieuwbouwwoningen vanaf 2030. Voor bestaande woningen komt er geen algemene plicht. Holland Solar vreest bovendien dat de Nederlandse invulling vol uitzonderingen zit. Volgens een berekening van de branche uit maart zou slechts 5 tot 15 procent van de geschikte daken worden benut, terwijl de richtlijn ruimte biedt voor zo’n 80 procent. Dat is het verschil tussen bijna 80 en minder dan 10 terawattuur aan jaarlijkse opbrengst.
Huurders blijven achter
De sociale huursector moet volgens Holland Solar het speerpunt worden, maar juist daar knelt het. Woningcorporaties rekenen huurders meestal 2 tot 3,50 euro per paneel per maand. Een voorgestelde maximumbijdrage van 2 euro is niet in de regelgeving terechtgekomen. Zonder saldering slinkt bovendien het voordeel dat huurders van die panelen hebben. Adviseur Maarten Corpeleijn waarschuwt dat externe investeerders, die 15 tot 18 cent per opgewekte kilowattuur vragen, voor huurders extra zwaar uitpakken.
Je eigen dak slimmer benutten na de salderingsstop
Het voordeel van een kilowattuur zit voortaan in het moment van verbruik. De afwasmachine, de droger en de boiler hoeven niet om zeven uur ’s avonds te draaien, ze kunnen om half een aan, wanneer de panelen op volle toeren draaien. Dat vraagt om twee dingen: weten wat een apparaat verbruikt, en het op het juiste moment kunnen schakelen.
Meten en schakelen op het zonnige middaguur
Een slimme stekker met energiemeting doet precies dat. In een Apple Home-opstelling zet je er een routine omheen die de droger of de boiler op het zonnige middaguur laat starten, en in de app zie je wat het apparaat werkelijk trekt. Voor de tuinpomp of de buitenverlichting is er een weerbestendige variant van Eve. Meer ideeën om je zonnestroom direct op te maken staan in ons overzicht over zelfconsumptie verhogen zonder thuisbatterij.
Het overschot bewaren voor de avond
Wie meer zonnestroom opwekt dan er overdag opgaat, kan het overschot opslaan in plaats van terug te leveren. Een thuisbatterij als de Marstek Venus E vult zich op de zonnige uren en geeft die stroom ’s avonds weer af. Het AC-gekoppelde systeem heeft 5,12 kilowattuur aan capaciteit, een in- en uitgangsvermogen tot 2.500 watt en is modulair uit te breiden tot 15,36 kilowattuur. Combineer je de batterij met een dynamisch contract, dan laad je bovendien op de goedkoopste uren. Of dat loont, lees je in onze analyse van een dynamisch contract met zonnepanelen.
Wat Holland Solar van de overheid vraagt
De branche wil duidelijke en effectieve normering via EPBD IV, aangevuld met financiële randvoorwaarden die investeren in zonnepanelen op gebouwen aantrekkelijk en uitvoerbaar houden. De sociale huur moet daarbij vooropgaan. Ook wil Holland Solar dat netcongestie geen reden wordt om daken vrij te stellen: een oost-westopstelling en lokale opslag halen de piek eruit, zonder dat de panelen blijven liggen.
Voor de eigen woning blijft de rekensom intussen simpel. Een thuisbatterij verplaatst het middagoverschot van je dak naar het moment waarop je de stroom zelf het hardst nodig hebt. Het actuele aanbod vind je bij de thuisbatterijen op tink.nl.
