Een slimme stekker is meestal het eerste ding dat iemand in huis haalt om iets dommers slim te maken. Een lamp, de kerstboom, de tv-hoek. Dat werkt uitstekend, tot het moment dat er iets zwaarders in gaat en de behuizing na een uur handwarm aanvoelt.
Op de doos staan twee cijfers waar bijna niemand naar kijkt: een aantal ampères en een aantal watt. Die twee bepalen wat je erop mag hangen, en het verschil tussen twee modellen die er identiek uitzien kan makkelijk 1.400 watt zijn.
De rekensom: 230 volt keer 16 ampère
Een gewoon Nederlands stopcontact zit op 230 volt en hangt aan een groep die door een automaat van 16 ampère wordt beveiligd. Vermogen is spanning keer stroom, dus:
230 × 16 = 3.680 watt
Dat is de absolute bovengrens van wat er uit dat stopcontact kan komen. Geen enkele slimme stekker kan meer doorlaten, want de automaat in de meterkast valt eerder uit.
Die 3.680 watt geldt per groep, niet per stopcontact
Hier gaat het in de praktijk mis. De limiet zit niet in het stopcontact maar in de groep, en aan één groep hangen bij de meeste woningen meerdere stopcontacten. Zet je een kachel van 2.000 watt op een slimme stekker in de woonkamer en staat er op hetzelfde circuit een stofzuiger van 1.400 watt aan, dan zit je op 3.400 watt en tikt die automaat mee.
De slimme stekker heeft daar dan niets aan gedaan. Hij deed exact wat hij moest doen en de groep was gewoon vol.
Niet elke slimme stekker haalt die 16 ampère
Dit is het cijfer waar het echt om gaat, want er zitten twee kampen in het assortiment. Deze waarden komen uit de specificaties van de modellen zoals ze bij ons in de schappen liggen.
| Slimme stekker | Max. stroom | Max. vermogen | Protocol |
|---|---|---|---|
| tink Basics Smart Plug met Matter | 16 A | 3.680 W | Matter over wifi |
| Hombli Smart Socket | 16 A | 3.680 W | Wifi |
| Hombli Outdoor Smart Socket | 16 A | 3.680 W | Wifi, IP44 voor buiten |
| TP-Link Tapo P110 | 16 A | 3.680 W | Wifi |
| Philips Hue Smart Plug | 10 A | 2.300 W | Zigbee en Bluetooth |
| Aqara Smart Plug | 10 A | 2.300 W | Zigbee |
Zes ampère verschil klinkt bescheiden, maar het is 1.380 watt. Wie een Hue Smart Plug koopt om een elektrische kachel van 2.000 watt te schakelen, zit op 87 procent van de maximale belasting, en dan urenlang achter elkaar. Dat is precies het scenario waarin het relais binnenin het begeeft.
Waarom continu vermogen zwaarder weegt dan piekvermogen
Fabrikanten geven één getal, maar in de praktijk maakt het enorm uit hoe lang dat vermogen wordt getrokken. Een föhn van 2.000 watt draait drie minuten, een olieradiator van 2.000 watt draait vier uur.
Elk contactpunt in de keten heeft weerstand, en weerstand plus stroom betekent warmte. Dat geldt voor de stekkerpennen, voor het relaiscontact en voor de meetweerstand die het verbruik bijhoudt. Bij kortdurend gebruik heeft die warmte tijd om weg te vloeien, bij urenlange belasting stapelt hij op in een behuizing van kunststof zonder ventilatie.
Praktische vuistregel: alles wat langer dan een uur achter elkaar draait, houd je onder ongeveer 70 procent van de opgegeven limiet. Voor een 16 ampère model komt dat neer op zo’n 2.500 watt, voor een 10 ampère model op ongeveer 1.600 watt.
Stapel geen contactovergangen
Een slimme stekker in een verlengsnoer dat in een stekkerdoos zit, geeft drie extra contactovergangen achter elkaar. Elk daarvan voegt weerstand en dus warmte toe, en je merkt er niets van tot je het geheel aanraakt. Een opgerolde kabelhaspel is dezelfde fout in een andere vorm, want een opgerolde spoel voert zijn warmte niet af.
Twee slimme stekkers achter elkaar is helemaal geen goed idee. Behalve dat het elektrisch nergens over gaat, weet je bij een storing nooit meer welke van de twee de last heeft laten vallen.
Inschakelstroom: de echte doodsoorzaak
Slimme stekkers gaan zelden dood door langzaam doorbranden. Ze gaan dood op het moment dat ze inschakelen.
In die stekker zit een mechanisch relais: twee metalen contacten die tegen elkaar klappen. Op het moment dat ze elkaar bijna raken, springt er een vlamboogje over. Hoe hoger de stroom op dat moment, hoe forser dat boogje, en hoe meer materiaal er van het contactoppervlak wegbrandt. Doe dat een paar duizend keer en het contact is verruwd, de weerstand loopt op en de stekker wordt warm bij lasten die eerder geen probleem waren. In het slechtste geval versmelten de contacten aan elkaar en blijft de stekker gewoon aan staan, ook als de app zegt dat hij uit is.
De hoogte van die aanloopstroom hangt af van wat je erop hebt hangen:
- Motoren (compressoren van koelkasten, pompen, stofzuigers, elektrisch gereedschap) trekken bij het opstarten een veelvoud van hun normale stroom, omdat de rotor eerst op snelheid moet komen.
- Gloeilampen en halogeen hebben een koude gloeidraad met een veel lagere weerstand dan een warme. De eerste fractie van een seconde vloeit er dus een flinke piek.
- Schakelende voedingen (led-drivers, laptopadapters, tv’s) moeten bij het inschakelen een condensator opladen. Dat is een korte maar scherpe stroompiek, en tien led-spots op één stekker betekent tien van die pieken tegelijk.
Bij een lamp of een mediaset merk je hier niets van. Bij een apparaat met een motor dat via een automatisering tientallen keren per dag aan en uit gaat, is dit de reden dat het ding het na een jaar opgeeft. Schakel je liever minder vaak, dan gaat een stekker aanzienlijk langer mee.
Wat je er beter niet op zet
Niet alles hoort op een slimme stekker, ook niet als het vermogen op papier past.
Elektrische kachels en straalkachels. De combinatie van 2.000 watt continu en een apparaat dat toezicht verdient. Veel fabrikanten sluiten dit in de handleiding expliciet uit, en met goede reden: een verwarmingselement dat door een automatisering aangaat terwijl er een handdoek over hangt, is een reëel risico.
Wasdrogers, vaatwassers en wasmachines. Hoge continue last, een verwarmingselement dat cyclisch aan en uit gaat, en een apparaat dat zelf zijn eigen programma moet kunnen afmaken. Stroom eraf halen halverwege een cyclus levert vooral een halfgewassen was op.
Koelkasten en vriezers. De compressorpiek is één ding, maar het echte gevaar is een automatisering of een verkeerde spraakopdracht die de koeling een nacht uitzet.
Airco’s, ovens en microgolfovens. Te veel vermogen, te veel piek, en in het geval van een oven vaak een vaste aansluiting die er helemaal niet voor bedoeld is.
Medische apparatuur. Een CPAP, een zuurstofconcentrator of iets vergelijkbaars hoort rechtstreeks in het stopcontact, zonder tussenschakel die kan falen of per ongeluk uitgezet kan worden.
Waar een slimme stekker wél uitstekend werkt: lampen en schemerlampen, kerstverlichting, je tv- en mediahoek, laders en laadstations, ventilatoren, luchtreinigers en al het sluipverbruik dat ’s nachts nergens voor nodig is. Dat is ook precies waar hij zich terugbetaalt, zoals we eerder uitrekenden in dit stuk over de terugverdientijd van een slimme stekker.
Buiten geldt een ander verhaal
Een gewone slimme stekker heeft beschermingsklasse IP20, wat neerkomt op: bestand tegen vingers, niet tegen water. In een tuin of op een balkon heb je een model nodig dat daarvoor gebouwd is, zoals de Hombli Outdoor Smart Socket met IP44. Een binnenstekker in een plastic zakje onder de dakrand is geen oplossing, want condens vormt zich juist in dat zakje.
Welke buitenmodellen er verder zijn en waar ze in verschillen, staat in ons overzicht van de beste slimme buitenstekkers.
Even over piekspanning, want dat is iets anders
Overbelasting en overspanning worden vaak door elkaar gehaald. Een slimme stekker beschermt tegen niets van beide: hij schakelt, hij meet en dat is het. Een stekkerdoos met een rood knopje doet ook aanzienlijk minder dan de verpakking suggereert, zoals we in dit artikel over piekbeveiliging uitzoeken. Wil je je apparatuur echt beschermen, dan is dat een aparte afweging en geen eigenschap die je bij een slimme stekker moet zoeken.
Kort samengevat
Kijk voor je bestelt naar het ampèregetal, niet naar de vormfactor. Zit je apparaat boven de 1.600 watt en draait het langer dan een uur, neem dan een 16 ampère model en niets minder. Wil je precies weten hoeveel dat apparaat trekt, kies dan een stekker met verbruiksmeting: dan lees je het gewoon af in plaats van dat je het moet schatten. Welke modellen dat kunnen en hoe nauwkeurig ze meten, hebben we vergeleken in de grote slimme stekker vergelijking en in het overzicht van stekkers met verbruiksmeter.
Ben je op zoek naar een slimme stekker die het werk aankan dat jij ervoor in gedachten hebt? Bekijk dan de slimme stekkers op tink.nl. Er lopen bij ons vrijwel altijd acties en multipack-kortingen, dus grote kans dat je meteen een set van vier voor de prijs van drie in huis haalt.
