Het Nationaal Plan Energie schetst de kabinetsvisie op het Nederlandse energiesysteem tot 2050. Deze week kreeg het zijn eerste grote update sinds de eerste versie van december 2023. Het meest opvallende cijfer: 28 gigawatt aan batterijvermogen, goed voor 110 gigawattuur opslag, in 2040.
Minder vraag, meer batterijen: hoe zit dat?
Je zou verwachten dat een lagere energievraag ook minder opslag nodig maakt. Het tegenovergestelde gebeurt. De verklaring zit in waar die energie straks vandaan komt. Het aandeel wind- en zonne-energie in de Nederlandse elektriciteitsproductie lag in 2024 en 2025 al rond de 45 procent. Naar verwachting groeit dat door naar zo’n 65 procent in 2030.
Op steeds meer momenten dekken zon en wind samen de volledige vraag al af. Dat is goed nieuws voor de energietransitie, maar het heeft een lastig economisch staartje. Overtreft het aanbod de vraag, dan zakt de stroomprijs op die momenten hard weg. Daarmee zakt ook het rendement op nieuwe zonne- en windprojecten. Een batterij vangt precies dat overschot op, om het later te verkopen wanneer de prijs weer aantrekt. Zo houden batterijen zon en wind rendabel op het moment dat er simpelweg te veel van komt.
De 110 gigawattuur is een richtlijn, geen bouwplicht
Belangrijk om te weten voordat je dit cijfer te letterlijk neemt: het kabinet noemt dit expliciet een richtwaarde. Geen harde doelstelling. Zie het als een ambitie gebaseerd op de huidige verwachtingen. Valt de daadwerkelijke vraagontwikkeling anders uit, dan verschuift dit getal mee.
Nog opener is de vraag wie die 110 gigawattuur precies gaat leveren. Grote batterijparken, thuisbatterijen en elektrische auto’s tellen allemaal mee. Hoeveel elk van die drie moet bijdragen, staat op dit moment volledig open. Blijkt de accu van de gemiddelde elektrische auto flexibeler inzetbaar dan nu aangenomen, dan schuift de rest van die opgave vanzelf mee naar een lager bedrag. Het kabinet wil deze landelijke richtwaarde later vertalen naar regionale behoefte. Daarvoor onderzoekt het apart wat een realistische bijdrage van voertuigen en thuisbatterijen is.
Waar dit al zichtbaar wordt
Deze verschuiving is geen ver toekomstplan. Hij is al in de verkoopcijfers te zien. Sinds de afbouw van de salderingsregeling groeit de verkoop van thuisbatterijen naar recordhoogte. Marktpartij TenneT stelde zijn eigen prognose voor 2030 recent al naar boven bij, van 4,9 naar 6,7 gigawatt. Snel dalende batterijprijzen zijn daar de belangrijkste reden voor. We schreven eerder al uitgebreid over wat de veranderende salderingsregeling voor jouw situatie betekent in thuisbatterij kopen voor 2027. Over de bredere netproblematiek die deze hele verschuiving aanjaagt schreven we in kabinet grijpt in met crisiswet tegen vol stroomnet.
De rest van het plan in vogelvlucht
Ook op andere fronten schuiven de cijfers. Zonnepanelen krijgen een bandbreedte van 75 tot 95 gigawattpiek voor 2040. Nederland heeft nu circa 30 gigawattpiek aan daken en velden staan. Dat betekent ruwweg een verdrie- tot verviervoudiging in vijftien jaar. Voor windenergie, met de nadruk op zee, staat 12 tot 14 gigawatt in de boeken.
De elektrificatie-opgave zelf blijft ambitieus. In 2040 moet 45 procent van al het energiegebruik in Nederland uit stroom komen, niet uit gas of olie. Dat trekt zich door drie sectoren tegelijk: de warmtepomp in huis, de auto op de oprit, en de fabriek verderop. Waterstof houdt zijn plek voor de gevallen waarin elektrificatie simpelweg niet kan. Wel temperde het kabinet de eigen ambities voor hernieuwbare waterstofproductie.
Tot slot draait een groot deel van het plan om uitvoering. Het stroomnet moet beter benut worden met de capaciteit die er al ligt. Overheden en netbeheerders moeten sterker worden om sneller te kunnen bouwen. De stip op de horizon daarachter is een daling van de afhankelijkheid van buitenlandse energie-import, van 84 naar 50 procent. Een volledig nieuw Nationaal Plan Energie staat gepland voor 2029.
Wat je hier vandaag mee kunt
Wil je zelf al meeliften op de verschuiving richting opslag in plaats van simpelweg terugleveren, dan houden we het actuele aanbod aan thuisbatterijen bij in onze categorie thuisbatterijen op tink.nl.
Het volledige aanbod aan energieopslag en zonne-energie vind je op tink.nl.
