Wie zijn slimme meter liever kwijt dan rijk is, kreeg deze week een tegenvaller te verwerken. De rechtbank van Gent oordeelde dat een bewoner van Bassevelde, in Oost-Vlaanderen, netbeheerder Fluvius toegang moet geven tot zijn woning om alsnog een digitale elektriciteitsmeter te plaatsen. Zijn bezwaren, straling en privacy, hielden voor de rechter geen stand. Op het eerste gezicht een Belgische rechtszaak, maar de les erachter geldt net zo goed voor Nederlandse huishoudens.
Wat hield de man precies tegen?
De 67-jarige man werd door Fluvius voor de rechter gedaagd nadat hij jarenlang weigerde mee te werken aan de installatie. Zijn belangrijkste argument: de digitale meter zou ‘hoge pieken van elektromagnetische straling’ uitzenden, met gezondheidsschade tot gevolg. Volgens hem gold dat zowel voor de draadloze als voor de bekabelde uitvoering, aangezien beide via een antenne buiten de woning communiceren.
De rechter veegde dat argument van tafel: er is geen enkel bewijs voor gezondheidsschade door digitale meters, en de man onderbouwde ook niet waarom hij zelf overgevoelig voor straling zou zijn. Ook de privacyclaim haalde het niet. De rechtbank verwees naar eerdere rechtspraak van het Grondwettelijk Hof, dat de manier waarop de digitale meter data verzamelt al eerder verenigbaar achtte met het recht op privéleven.
Bekabeld of draadloos, maar niet geen van beide
Fluvius had de man vooraf nog een alternatief aangeboden: een bekabelde meter in plaats van de gebruikelijke draadloze uitvoering. Dat recht op een bekabelde variant bestaat sinds een uitspraak van het Grondwettelijk Hof uit 2021, precies om dit soort bezwaren te ondervangen. De man sloeg het aanbod echter af en stelde dat Fluvius sowieso geen bevoegdheid had om een apparaat in zijn woning te plaatsen. Ook dat argument overtuigde de rechter niet: hij moet kiezen tussen bekabeld en draadloos, weigeren van beide is geen optie.
Het is overigens niet de eerste keer dat zo’n zaak voor de rechter komt. Fluvius won eerder al zo’n dertig vergelijkbare rechtszaken tegen weigeraars, en inmiddels heeft rond de 85 procent van de Vlaamse woningen al een digitale meter. Opvallend genoeg mag de man zijn digitale gasmeter voorlopig wél blijven weigeren, simpelweg omdat daar nog geen bekabeld alternatief voor bestaat. Hij kan bovendien nog in beroep gaan, en zolang die procedure loopt, mag Fluvius niet overgaan tot plaatsing.
En hoe zit dat in Nederland?
In Nederland gold lange tijd een ruimer recht om de slimme meter te weigeren, mede dankzij eerdere uitspraken van de Hoge Raad en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dat verandert nu ook hier. Met de nieuwe Energiewet, die in 2026 van kracht ging, is iedereen met een oude draaischijfmeter wettelijk verplicht om die te laten vervangen door een digitale meter. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur houdt daar sindsdien toezicht op, en wie structureel blijft weigeren, kan uiteindelijk met kosten of een dwangsom te maken krijgen.
Toch is het geen kopie van de Belgische situatie. Je behoudt in Nederland nog altijd de keuze tussen een digitale meter zonder automatische communicatie, waarbij je zelf je meterstanden doorgeeft, en een volwaardige slimme meter die je verbruik automatisch doorstuurt. Dat is in de kern hetzelfde compromis als de Belgische keuze tussen bekabeld en draadloos: de oude meter verdwijnt, maar je hebt nog altijd inspraak in hoeveel de meter zelf naar buiten communiceert.
Het patroon is in beide landen duidelijk: de ruimte om een digitale meter volledig te weigeren wordt steeds kleiner.
Het punt waar het eigenlijk om gaat: grip op je eigen data
De onderliggende zorg bij dit soort zaken gaat zelden echt over straling, daar is simpelweg geen bewijs voor. Het gaat over controle: mensen willen niet het gevoel hebben dat een onbekende partij passief data over hun huishouden verzamelt zonder dat zij daar zelf iets mee kunnen. Dat is een volkomen begrijpelijke wens, en toevallig ook precies waar de digitale meter zelf een oplossing voor biedt.
Elke Nederlandse en Belgische slimme meter heeft namelijk een P1-poort: een fysieke aansluiting waarmee jij, en niemand anders, rechtstreeks en realtime kunt uitlezen wat je meter meet. Geen omweg via je energieleverancier die je pas achteraf op de jaarnota informeert, maar directe, lokale toegang tot je eigen verbruiksdata via een simpele dongle. Dat is de meest praktische manier om alsnog grip te krijgen op wat er met je gegevens gebeurt, zonder een rechtszaak te hoeven voeren die je toch verliest.
Of de rechtszaak in Bassevelde nu standhoudt in hoger beroep of niet, de richting is voor beide landen gezet. Wie zich daar toch tegen blijft verzetten, vecht een uitputtingsslag die hij niet gaat winnen. Wie zich er juist bij neerlegt en zelf de regie pakt over wat die meter allemaal laat zien, wint alsnog.
Benieuwd hoe je zelf realtime inzicht krijgt in je eigen stroom- en gasverbruik, zonder op je energieleverancier te wachten? Lees onze gids over je slimme meter uitlezen via de P1-poort en zet vandaag nog de eerste stap naar volledige controle.
