De kogel is door de kerk. TenneT, de beheerder van ons hoogspanningsnet, heeft deze week een officiële waarschuwing afgegeven aan de overheid. Waar we de afgelopen jaren vooral de focus legden op een overschot aan zonne-energie in de zomer, draait het probleem zich razendsnel om. Binnen nu en twee jaar krijgt Nederland daadwerkelijk te maken met stroomtekorten in de wintermaanden.
De verwachting is helder, maar confronterend: in 2028 komen we op landelijk niveau zo’n 4,5 uur aan stroom tekort. Grijpen we niet stevig in, dan loopt dit volgens de netbeheerder exponentieel op tot wel 46 uur per jaar in 2035.
Waarom we opeens stroom tekortkomen
Hoe kan het dat we in een land vol windmolens en zonnepanelen opeens te weinig elektriciteit hebben? Het probleem schuilt in een ongemakkelijke spagaat in de huidige energietransitie, gecombineerd met de onvoorspelbaarheid van het weer.
De explosieve groei van onze stroomvraag
We elektrificeren in een recordtempo. Benzineauto’s maken plaats voor stekkerauto’s, cv-ketels worden vervangen door warmtepompen en gasfornuizen ruimen het veld voor inductiekookplaten. Dit betekent dat we op een gemiddelde winteravond rond 18:00 uur met z’n allen een gigantische en gelijktijdige stroomvraag creëren.
Het verdwijnen van het traditionele vangnet
Terwijl de vraag stijgt, sluiten de traditionele, vervuilende gas- en kolencentrales hun deuren. Vroeger draaiden we simpelweg een extra centrale open op het moment dat Nederland ging koken. Wind en zon laten zich echter niet dwingen. Wanneer het op een ijskoude januaridag windstil is en de zon zich niet laat zien – een fenomeen dat in de energiewereld de ‘Dunkelflaute’ wordt genoemd – valt de opwekking nagenoeg stil. Grote batterijparken zijn op dit moment nog niet krachtig genoeg om dat gat voor het hele land op te vangen.
Wat ga jij merken van deze ‘donkere uren’?
De overheid moet nu noodmaatregelen gaan treffen met grote industrieën om de pieken op het net af te vlakken. Maar als consument ga je dit onherroepelijk in de praktijk ervaren.
Gaan de lichten straks letterlijk uit? Als laatste redmiddel kan een beheerder overgaan op zogenoemde ‘rolling blackouts’: gecontroleerde, tijdelijke stroomonderbrekingen in specifieke wijken om te voorkomen dat het hele landelijke net in elkaar stort. Voordat het zover is, merk je het echter vooral in je portemonnee. Op momenten van schaarste schiet de prijs op de energiemarkt door het dak. Vooral huishoudens met een dynamisch energiecontract betalen op die windstille winteravonden de absolute hoofdprijs.
Hoe je jouw huis nu al voorbereidt
Het TenneT-rapport is een duidelijke wake-up call. Hoewel je geen invloed hebt op de wind, heb je wel de regie over hóé en wannéér jouw huis energie verbruikt. Met slimme aanpassingen maak je jouw huishouden weerbaar tegen deze enorme prijsschommelingen en net-problemen.
Verschuif je verbruik automatisch naar daltarieven
Tijdens een stroomtekort wil je voorkomen dat jouw grootverbruikers actief zijn. Dit hoef je niet zelf bij te houden; dat automatiseer je. Door apparaten zoals je wasmachine, e-bike lader of elektrische boiler te koppelen aan een slimme stekker, verplaats je het verbruik naar de momenten waarop stroom wél ruim voorradig en goedkoop is.
Start met het in kaart brengen van je verbruik. In ons artikel over het opsporen van verborgen energieslurpers lees je precies hoe je dit aanpakt. Een apparaat als de Eve Energy (Matter) meet je verbruik tot op de watt nauwkeurig en laat je naadloos routines instellen via Apple Home of Google Home, zodat apparaten pas ’s nachts aanspringen.
Gebruik je huis als thermische batterij
Heb je een warmtepomp of slimme verwarming? Gebruik deze dan als een thermische buffer. Als je weet dat de stroom om 18:00 uur schaars en onbetaalbaar wordt, programmeer je jouw tado° slimme thermostaat zo dat het huis om 15:00 uur (wanneer het stroomaanbod vaak hoger is) alvast opwarmt.
Tegen de tijd dat het daadwerkelijke stroomtekort optreedt, schakelt het systeem terug. De isolatie van je huis houdt de warmte urenlang vast, waardoor jij comfortabel op de bank zit zonder die dure avond-stroom te verbruiken. Wil je meer handige trucjes om je huis efficiënt op temperatuur te houden? Bekijk dan onze tips over slimmer verwarmen en de fouten die je moet vermijden.
Actieplan in het kort
| Het probleem in 2028 | Impact op jou | De smarthome oplossing |
| Koude, windstille dagen | Kans op stroomuitval of net-overbelasting | Weersafhankelijk verwarmen (voorspellen) |
| Piekvraag om 18:00 uur | Extreme stroomprijzen (dynamische contracten) | Slimme stekkers verschuiven de belasting |
| Tekort van 4,5 tot 46 uur | Energie wordt een luxeproduct tijdens de piek | Thermisch bufferen om de uren te overbruggen |
De waarschuwing van TenneT is stevig, maar niet onoverkomelijk. Door nu de controle over je eigen energieverbruik te digitaliseren en te automatiseren, zorg je dat je huis voorbereid is op de stroomuitdagingen van de nabije toekomst.
