Een warmtepomp maakt zelf nauwelijks warmte. Hij werkt als een waterpomp die water bergopwaarts verplaatst: de stroom gaat op aan het omhoog tillen, en hoe hoger de berg, hoe meer energie dat kost. Bij een warmtepomp is die berg het temperatuurverschil tussen buiten en het water in je radiatoren of vloer. Dat ene beeld verklaart bijna alles over het stroomverbruik van een warmtepomp, ook waarom twee buren met dezelfde pomp een heel andere rekening krijgen.
Waarom één kilowattuur stroom meerdere kilowattuur warmte oplevert
Een elektrische kachel zet één kilowattuur stroom om in één kilowattuur warmte. Een warmtepomp haalt de rest uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en levert daardoor drie tot vier keer zoveel warmte als hij aan stroom opneemt. Die verhouding heet COP en is een momentopname: bij tien graden buiten haalt een lucht-waterpomp een COP van ruim 5, rond het vriespunt zakt die richting 4 en bij stevige vorst onder de 3.
Voor de jaarrekening telt de SCOP, het gemiddelde over een heel stookseizoen. Bij lucht-waterwarmtepompen ligt die in de praktijk meestal tussen 3 en 4, bij bodemwarmtepompen tussen 3,5 en 5. Hoe hoger die SCOP, hoe lager het stroomverbruik warmtepomp voor dezelfde woning uitvalt.
Stroomverbruik warmtepomp berekenen in drie stappen
Het gasverbruik van het afgelopen jaar is het beste vertrekpunt, want daarin zit al wat jouw woning aan warmte vraagt: isolatie, bewoners en stookgedrag. Met drie stappen reken je dat om naar kilowattuur en euro’s.
Stap 1: van kubieke meters gas naar kilowattuur warmte
Gemiddeld gaat ongeveer driekwart van het gas in een huishouden naar verwarming, de rest naar warm water en koken. Eén kubieke meter gas levert in een moderne cv-ketel ruim 9,7 kilowattuur warmte. Vermenigvuldig je gasverbruik dus met 0,75 en met 9,77 voor je warmtebehoefte. Neemt de pomp straks ook het warme water over, reken dan met een iets groter deel van je gasverbruik.
Stap 2: deel de warmte door de SCOP
De warmtebehoefte deel je door de SCOP van de pomp. Voor 9.000 kilowattuur warmte heeft een pomp met SCOP 3 dus 3.000 kilowattuur stroom nodig, een pomp met SCOP 4 komt met 2.250 uit.
Stap 3: vermenigvuldig met je stroomtarief
Het aantal kilowattuur maal je tarief is de jaarrekening. De tabel hieronder laat het stroomverbruik warmtepomp en de stroomkosten zien voor vier gasverbruiken, met een rekentarief van 30 cent per kilowattuur. Vul je eigen tarief in voor een nauwkeuriger cijfer.
| Gasverbruik per jaar | Warmtebehoefte | Stroom bij SCOP 3 | Stroom bij SCOP 4 | Stroomkosten bij 30 cent |
|---|---|---|---|---|
| 800 m³ | 5.860 kWh | 1.950 kWh | 1.470 kWh | circa 440 tot 590 euro |
| 1.200 m³ | 8.790 kWh | 2.930 kWh | 2.200 kWh | circa 660 tot 880 euro |
| 1.600 m³ | 11.720 kWh | 3.910 kWh | 2.930 kWh | circa 880 tot 1.170 euro |
| 2.000 m³ | 14.660 kWh | 4.890 kWh | 3.660 kWh | circa 1.100 tot 1.470 euro |
Het verschil tussen de twee SCOP-kolommen laat zien waar de winst zit: een hogere SCOP is bij dezelfde woning meer waard dan een paar cent op het tarief. Wat dat ten opzichte van gas betekent, hangt af van de prijsverhouding. Bij ruim 1,70 euro per kubieke meter gas (oktober 2026) kost een kilowattuur warmte uit de ketel zo’n 17 cent. Uit een pomp met SCOP 3,5 komt diezelfde kilowattuur op zo’n 9 cent, en een elektrische kachel kost er 30. Zolang een kilowattuur stroom minder dan SCOP keer zoveel kost als een kilowattuur warmte uit gas, wint de pomp. De aanschaf en de terugverdientijd staan in het artikel over de kosten van een warmtepomp, en de verwachtingen voor de gasprijs van 2027 bepalen hoe die rekensom volgend jaar uitvalt.
Hybride warmtepomp: een deel van de rekensom
Bij een hybride warmtepomp neemt de pomp grofweg 60 tot 70 procent van de warmte voor zijn rekening en springt de cv-ketel bij op de koudste dagen. Het stroomverbruik komt daardoor op ongeveer tweederde van de all-electric uitkomst uit, aangevuld met een restje gas.
Stroomverbruik warmtepomp: wat het omhoog of omlaag duwt
Aanvoertemperatuur: hoe hoog is de berg?
Hoe warmer het water dat de pomp moet leveren, hoe hoger de berg. Elke graad lagere aanvoertemperatuur levert grofweg 2 procent rendement op, dus tien graden lager scheelt al ongeveer een vijfde. Vloerverwarming en ruim bemeten radiatoren komen weg met 35 tot 45 graden, terwijl een oude radiator op 60 graden of meer de pomp flink laat werken. Een installateur kan de stooklijn omlaag zetten zodra de woning dat toelaat.
Vorst en het elektrische bijverwarmingselement
Het verbruik loopt op naarmate het kouder wordt. Neem een woning met zo’n 1.400 kubieke meter gas voor verwarming, ruim 13.000 kilowattuur warmte per jaar. Een lucht-waterpomp draait daar op een dag van tien graden op ongeveer 7 kilowattuur stroom, rond het vriespunt op bijna 10 en bij tien graden vorst op ruim 13. Veel pompen schakelen bij extreme kou ook een elektrisch bijverwarmingselement in, en dat levert maar één kilowattuur warmte per kilowattuur stroom. Een goed gedimensioneerde pomp hoeft dat element zelden aan te spreken.
Thermostaat en warm water
Eén graad hoger op de thermostaat kost ruwweg 6 procent meer stroom. Grote nachtverlagingen werken averechts: de pomp moet ’s ochtends met een hoge aanvoertemperatuur de achterstand inhalen en komt in het slechtste geval bij het bijverwarmingselement uit. Een nachtverlaging van hooguit twee graden en een rustig, constant schema houden de pomp in zijn zuinige zone. Bij warm water geldt hetzelfde: stel de boiler niet hoger in dan nodig, en houd de wekelijkse legionellacyclus in de gaten, want die verwarmt de boiler op hoge temperatuur en telt mee in het verbruik. Een warmtepomp-thermostaat helpt om die rust vast te houden.
Goedkoper stroom afnemen met een dynamisch contract en zonnepanelen
Een pomp die meebeweegt met de stroomprijs
Bij een dynamisch energiecontract verandert de stroomprijs per kwartier. Een warmtepomp kan als weinig andere verbruikers meebewegen, want een goed geïsoleerd huis en een vloer vol water houden warmte uren vast. De pomp stookt dan in de goedkoopste kwartieren en draait rustig door in de dure. Hoe groter de buffer van je woning, hoe meer je kunt verschuiven; in een huis met kleine radiatoren en weinig massa blijft de winst bescheidener. Een dynamisch tarief kent ook dure uren en pieken, dus het blijft een rekensom en geen garantie.
Die verschuiving hoef je niet met de hand te doen. De tado° Warmtepomp Optimizer X werkt met gangbare warmtepompen, koppelt ze aan de tado°-app en zorgt er met het optionele Balance-abonnement voor dat de pomp verwarmt op het moment dat de stroomprijs het laagst is. In dezelfde app zie je ook wat de pomp verbruikt.
De voordelen in één oogopslag: * Bespaar tot 28% energie * Slimme bediening van je warmtepomp * Klaar voor gebruik in een paar eenvoudige stappen * Volledige controle met de tado°-app * Geïntegreerde Thread Border Router * Compatibel met verschillende fabrikanten
Zonnepanelen na het einde van de saldering
Tot en met 31 december 2026 strepen huishoudens teruggeleverde stroom nog weg tegen wat ze afnemen. Vanaf 1 januari 2027 krijg je een vergoeding voor teruglevering, en die ligt lager dan wat je voor inkoop betaalt. Daarmee wordt stroom die je zelf gebruikt meer waard, en een warmtepomp is een van de weinige grootverbruikers die zonnestroom in huis kan opvangen, met een buffervat of vloerverwarming als opslag. Een warmtepompboiler met SG Ready doet daar ook aan mee. Houd er wel rekening mee dat zonnepanelen in december veel minder opleveren dan in juni, juist wanneer de pomp het hardst werkt. Wat dat voor je salderingsvoordeel betekent staat in het artikel over zonnepanelen zonder saldering, en hoe je dak het in de donkere maanden doet lees je in het stuk over zonnepanelen in herfst en winter.
Je verbruik meten: wat doet de pomp echt?
De slimme meter toont het verbruik van het hele huis, dus de pomp valt daar niet los uit te lezen. Een eigen kilowattuurmeter op de groep van de warmtepomp, te laten plaatsen door de installateur, doet dat wel. De Homematic IP interface voor digitale stroommeters leest zo’n tussenmeter uit via de led-pulsen en zet verbruik en teruglevering in de app. Zo leg je het dagverbruik naast de rekensom hierboven. Na een paar weken meten blijkt of jouw SCOP richting 3 of richting 4 gaat, hoe het stroomverbruik warmtepomp zich verhoudt tot de rekensom en wat een lagere stooklijn oplevert.
Stroomverbruik warmtepomp: veelgestelde vragen
Hoeveel stroom verbruikt een warmtepomp per jaar?
Dat hangt af van je gasverbruik en de SCOP. Voor woningen tussen 800 en 2.000 kubieke meter gas komt het volgens de tabel uit op ruwweg 1.500 tot 4.900 kilowattuur. Hybride pompen zitten aan de onderkant van die bandbreedte, all-electric pompen in grote of slecht geïsoleerde woningen aan de bovenkant.
Wat is een goede SCOP voor een warmtepomp?
Een SCOP rond 3,5 is gebruikelijk voor een lucht-waterpomp, bodemwarmtepompen halen vaak 4 of hoger. Zit je ruim onder de 3, laat dan de stooklijn, de aanvoertemperatuur en de afgifte nalopen voordat je aan de pomp zelf twijfelt.
Verbruikt een warmtepomp stroom als hij niet verwarmt?
Een kleine hoeveelheid, voor standby en de vorstbeveiliging. Volledig uitzetten wordt afgeraden, zeker in de winter.
Past een warmtepomp op mijn huidige aansluiting?
Dat hangt af van je aansluitwaarde en van wat er nog meer stroom trekt, zoals een laadpaal of inductiekookplaat. Met slim sturen gaat meer dan je denkt, zoals het artikel over een 10 ampere aansluiting laat zien.
Stroom bewaren voor de uren dat de pomp draait
Een thuisbatterij verplaatst goedkope of eigen stroom naar de uren waarin de pomp hem nodig heeft. De Marstek Venus E biedt 5,12 kilowattuur direct inzetbare opslag en is uit te breiden tot 15,36. Voor de woning uit het voorbeeld hierboven dekt dat op een dag rond het vriespunt ongeveer de helft van wat de pomp nodig heeft. Zie een batterij dus als sturing van de duurste uren en niet als volledige winterdekking. Twijfel je tussen een stekkerbatterij en een vaste opstelling, dan helpt de vergelijking tussen een plug-in en vaste thuisbatterij.
De voordelen in één oogopslag: * 5,12 kWh capaciteit direct inzetbaar * Tot 2500 W in- en uitgangsvermogen * Slimme AI optimaliseert energieverbruik * Fluisterstille werking onder 30 dB * Weerbestendig dankzij IP65-certificering * Gegarandeerde nul-teruglevering mogelijk * Modulair uitbreidbaar tot 15,36 kWh
Wil je dat goedkope en eigen stroom precies terechtkomen waar je warmtepomp hem nodig heeft? Bekijk dan ons complete aanbod thuisbatterijen van Marstek op tink.nl en maak van je stroomverbruik een routine die voor je werkt.
